in

نشانه های شوکه کننده قیامت، روزی که هیچ بازگشتی در کار نیست (قسمت اول)

آنچه از مجموع آیات قرآن کریم و روایات اهل بیت (عَلیهِم‌السَّلام) استفاده می‌شود این است که برپایی جهان آخرت، تنها به زنده شدن مجدّد انسان‌ها نیست بلکه نظام این جهان به طور کلّی دگرگون شده و جهان دیگری با ویژگی‌های خاصّ خود برپا می‌گردد، جهانی که ما چندان شناخت دقیقی نمی‌توانیم از آن داشته باشیم.
در مجموع می‌توان نشانه‌های روز قیامت را دو مرحله تقسیم نمود:

  1. مرحله قبل از رستاخیز و حوادثی که در آن اتّفاق می‌افتد، که می‌توان به وضع زمین، دریاها، آسمان و سرنوشت کوه‌ها اشاره نمود.
  2.  مرحله تجدید حیات جهان و مردگان، که مرحله حشر و نشر و خارج شدن از قبرها می‌باشد.

که در این مقاله می خواهیم به مرحله اول اشاره کنیم و در مقاله بعدی به بطور کامل به مرحله دوم بپردازیم.

 

مرحله اول: حوادث قبل از رستاخیز:

وضع زمین قبل از قیامت چگونه خواهد بود؟

در قرآن کریم اشاره به این معنی شده که برای آفرینش آسمان‌ها و زمین، مدّت معیّن قرار داده شده است.
مانند آیه:
(وَ مَا خَلَقنَا السَّمَاوَاِت وَ الأَرضَ وَ مَا بَینَهُمَا إِلَّا بِالحَّقِ وَ أَجَلٍ مُسَمًّی وَ الَّذِینَ کَفَرُوا عَمَّا أُنذِرُوا مِعرِضُونَ)
«ما آسمان‌ها و زمین و آنچه را میان آن دو است، جز به حق و (تا) مدّت معیّن (که همان روز قیامت است) نیافریدیم».1
بنابراین قرآن از ابتدا موقّت بودن این جهان را با عبارت «اجلّ مسمّی» .

به ما گوشزدکرده است و آن اجل هنگامی است که قیامت بر پا شود.
می‌رویم سراغ اوضاع زمین تا ببینیم در آستانه قیامت سرنوشت آن چه می شود؟

1- وقوع زلزله بزرگ:

در آن روز تمام کره زمین به لرزه درمی‌آید و مانند زلزله‌های این جهان موضعی و مقطعی نیست، زلزله‌ای که کوه‌ها را نیز از جا می‌کند.
آری باید اندیشید که آیا آن روز، آرامشی باقی می‌ماند. نگاهی به زلزله‌های سال اخیر دنیا و تفکّر در مورد آنان می‌تواند تا حدودی سختی آن روز را بیان کند، و شاید غفلتی را زدوده و ایمانی تازه در جان انسان به وجود آورد.
قرآن کریم در چهار جای قرآن اشاره به این حادثه بزرگ نموده، می فرماید:

(إِذَا زُلزِلَتِ الأَرضُ زِلزَالَهَا؛  هنگامی که زمین شدیداً به لرزه درآید»

(إِذَا رُجَّتِ الأَرضُ رَجّاً؛ در آن هنگام که زمین بشدت به لززه درمی‌آید»

(یَا أَیُهَّا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّکُم إِنَّ زَلزَلَهَ السَّاعَهِ شَیءٌ عَظِیمٌ؛ ای مردم! از (عذاب) پروردگارتان بترسید، که زلزله رستاخیز امر عظیمی است»

یَومَ تَرجُفُ الأَرضُ وَ الجِبَالُ وَ کَانَتِ الجِبَالُ کَثِیباً مَهِیلا؛ روزی که زمین سخت به لرزه درمی‌آید»

 

2.زمین گسترده و کشیده می شود:

یکی از دگرگونی‌های زمین این است که کشیده شده و بلندی و پستی‌های آن یکسان می‌گردد تا مستعدّ برای اجتماع اولین و آخرین باشد. همچنان که در حدیث نبوی است که زمین به زمین دیگری مبدّل می‌شود و مانند چرم کشیده شده کشیده می‌شود و در آن نشیب و فرازی دیده نشود.
خداوند می‌فرماید:

(وَ إِذَا الأَرضُ مِدَّت)  «و در آن هنگام که زمین گسترده شود».
علامه طباطبایی (رحمه‌الله) می‌فرماید: ظاهرا«ً منظور از کشیده شدن زمین، گشاد شدن آن است همچنان که در جای دیگر می‌فرمایسد.

یَومَ تُبَدَّلُ الأَرضُ غَیرَ الأَرضِ وَ السَّمَاوَاتُ وَ بَرَزُوا اللهِ الوَاحِدِ القَهَّارِ؛  روزی که زمین به زمین دیگری مبدّل می‌شود.
زمین آنچه را در درون دارد بیرون می‌افکند.

قرآن کریم بعد از وقوع زلزله بزرگ، اشاره به بیرون افکندن آنچه درون زمین است، اشاره می‌کند و می‌فرماید:
(وَ أَخرَجَتِ الأَرضُ أَثقَالَهَا)  و زمین بارهای سنگینش را خارج سازد.

 

معروف در میان مفسّران این است که مفهوم آیه این است که تمام مردگانی که در درون خاک و داخل قبرها آرمیده‌اند یکباره همه به بیرون پرتاب می‌شوند، و لباس حیات و زندگی بر تن می‌کنند، شبیه آنچه در سوره «انشقاق، آیه4 آمده:

(وَ أَلقَت مَا فِیهَا وَ تَخَلَّت؛ زمین آنچه را در درون دارد بیرون افکنده و خالی می‌شود»

یا آنچه در سوره نازعات آیه 13 و 14 آمده: (فَإِنَّمَا هِیَ زَجرَهٌ وَاحِدَهٌ * فَإِذَا هُم بِالسَّاهِرَهِ؛ تنها یک صیحه زده می‌شود، و به دنبال آن همگی بر صفحه زمین ظاهر می‌شوند»!

بعضی از مفسّران گفته‌اند علاوه بر انسان‌ها، معادن و گنج‌های نهفته درون زمین نیز همگی بیرون می‌ریزد.

این احتمال نیز در تفسیر آیه وجود دارد که مواد مذاب درون زمین با زلزله‌های هولناک و وحشتناک به کلّی بیرون می‌ریزد، و همه پستی‌ها را پر می‌کنند و سپس درون زمین خالی و آرام می‌گردد.
جمع میان این معانی نیز بی مانع است.

ولی در عین حال قرآن می‌فرماید: (وَ أَذِنَت لِرَبِّهَا وَ حُقَّت * وَ أَذِنَت لِرَبِّهَا وَ حُقَّت؛  زمین تسلیم فرمان پروردگارش شود و شایسته است که تسلیم باشد».

این حوادث عظیم که با تسلیم کامل همه موجودات توأم است، از یک سو بیانگر فنای این دنیا است، فنای زمین و آسمان و انسان‌ها و گنج‌ها و گنجینه‌ها، و از سوی دیگر دلیل بر ایجاد نقطه عطفی است در جهان آفرینش، و مرحله نوین و تازه هستی. .

و از سوی سوّمی نشانه قدرت خداوند بزرگ است، بر همه چیز مخصوصاً بر مساله معاد و رستاخیز.
آری هنگامی که این حوادث واقع شود، انسان، نتیجه اعمال نیک و بد خود را می‌بیند (و این جمله‌ای است که در تقدیر است)

 

3-زمین کاملا متلاشی خواهد شد:

از حوادث زمین این است که تمام اجزای آن به یکباره ریز و خرد می‌گردد به گونه‌ای که احتیاج به کوبیدن دوباره نباشد، و این نشان از سرعت خرد شدن آن است.
خداوند می‌فرماید:
(وَ حُمِلَتِ الأَرضُ وَ الجِبَالُ فَدُکَّتَا دَکَّهً وَاحِدَهً؛  و زمین و کوه‌ها برداشته شده، و هر دو یکباره شکسته شوند.

منظور از حمل شدن زمین، آنگونه که مفسّران بیان کرده‌اند، این است که قدرت الهی بر آن احاطه پیدا می‌کند

 

دریاها برافروخته خواهند شد:

از آیه‌های قرآنی که تعبیر آن در گذشته برای مفسّران عجیب می‌بود، این بود که چگونه آب دریا برافروخته شده و آتش می‌گطیرد. ولی امروزه این معنا به خوبی قابل درک است که آب از مولکول‌هایی به نام «اکسیژن» و «هیدروژن» ترکیب یافته است که هر دو قابل اشتعال می‌باشند، و بعید نیست که در آستانه قیامت آب دریاها آنچنان تحت فشار قرار گیرند که قابل اشتعال باشند

معنایی دیگر که می‌توان ذکر نمود این است که دریاها پر از آتش می‌گردد. و این معنا را علامه طباطبایی (رحمه‌الله) در تفسیر المیزان خود ذکر نموده‌اند.

که البته جمع هر دو معنا هیچ اشکالی ندارد، چرا که نگارنده با چشم خود فیلمی مستند از وضع دریاها مشاهده نمودم که با دستگاه‌هایی عظیم تا آخرین اعماق دریاها فرو رفته و به گدازه‌هایی فراوان از آتش رسیده‌اند که تعجّب آن بر همگان قابل مشاهده بود، از این رو هر دو معنا را می‌توان بر این مصداق حمل نمود.

در قرآن کریم، خداوند متعال به برافروختگی آب دریاها اشاره کرده و می‌فرماید:
(وَ إِذَا البِحَارُ سِجِّرَت)  «و در آن هنگام که دریاها برافروخته شود».

البته معنایی دیگر برای این آیه بیان شده است و آن این که دریاها همگی دست به دست هم داده و یکی می‌گردند، که در این صورت این حادثه نیز می‌تواند برای آدمی خیلی وحشتناک باشد، هر چند که ما از اوضاع آن روز اطّلاعی نداریم ولی به نظر نگارنده جمع همه این معانی نیز بعید به نظر نمی‌آید.

این که از طرفی در آن روز دریاها خود برافروخته شده و نیز از آسمان بر آن آتش ببارد (چرا که تمام ستارگان و منظومه شمسی از مدار خود خارج می‌شوند) و از طرفی دیگر همه دریاهای عالم یکی شود، و در حقیقت یک دریا باشد، آنهم با حوادثی که در آن داراست. .

 

کوها متلاشی خواهند شد:

از مجموع آیات قرآن در مورد سرنوشت کوه‌ها چنین استفاده می‌شود که آن‌ها در آستانه رستاخیز مراحل مختلفی را طی می‌کنند:

1- نخست به لرزه درمی‌آیند:
(یَومَ تَرجُفُ الأَرضُ وَ الجِبَالُ وَ کَانَتِ الجِبَالُ کَثِیباً مَهِیلا)
«در آن روز که زمین و کوه‌ها سخت به لرزه درمی‌آید».

2- سپس به حرکت درمی‌آیند:
(وَ تَسِیرُ الجِبَالُ سَیراً)
«و کوه‌ها از جا کنده و متحرّک می‌شوند».

3- سپس از جا کنده می‌شود، و سخت در هم کوفته خواهد شد:
(وَ حُمِلَتِ الأَرضُ وَ الجِبَالُ فَدُکَّتَا دَکَّهً وَاحِدَهً)
«و زمین و کوه‌ها از جا برداشته شوند و یکباره در هم کوبیده و متلاشی گردند».

4- در چهارمین مرحله از هم متلاشی می‌شوند و به صورت انبوهی از شن درمی‌آیند:
(یَومَ تَرجُفُ الأَرضُ وَ الجِبَالُ وَ کَانَتِ الجِبَالُ کَثِیباً مَهِیلا)
«و کوه‌ها (چنان در هم کوبیده می‌شود که) به شکل توده‌هایی از شن نرم درمی‌آید».

5- و بعد به صورت «پشم زده شده» درمی‌آید که با تند باد حرکت می‌کند
(وَ تَکُونُ الجِبَالُ کَالعِهنِ المَنقُوشِ)
«و کوه‌ها مانند پشم رنگین حلاّجی شده می‌گردد».

6- و سپس به صورت «گرد و غبار» در می‌آید که در فضا پراکنده می‌شود:
(وَ بُسَّتِ الجِبَالُ بَسّاً * فَکَانَت هَبَاء مُنبَثاً)
«و کوه‌ها در هم کوبیده می‌شود، و به صورت غبار پراکنده درمی‌آید».

7- و بالاخره تنها اثری از آن باقی می‌ماند و همچون «سرابی» از دور نمایان خواهد شد:
(وَ سُیِّرَتِ الجِبَالُ فَکَانَت سَرَاباً)
«و کوه‌ها به حرکت درمی‌آید و به صورت سرابی می‌شود».

و به این ترتیب سرانجام کوه‌ها از صفحه زمین برچیده می‌شود، و زمین هموار می‌گردد:
(وَ یَسأَلُونَکَ عَنِ الجِبَالِ فَقُل یَنسِفُهَا رَبِّی نَسفاً * فَیَذَرُهَا قَاعاً صَفصَفاً)
«از تو درباره کوه‌ها سؤال می‌کنند، بگو: پروردگارم آن‌ها را بر باد می‌دهد و زمین را صاف و هموار می‌سازد»

سؤالی که ممکن است در اینجا پیش آید این است که عامل این جنبش عظیم و وحشتناک که از ارزش کوه‌ها شروع شده و در ادامه به صورت گرد و غباری که تنها رنگ آن در فضا به چشم می‌خورد، چیست؟ مسلمّاً پاسخ بر ما معلوم نیست، ممکن است خاصیت جاذبه .

موقتاً برداشته شود و حرکت دورانی زمین باعث در هم کوبیدن کوه‌ها و سپس فرارشان به اعماق فضا گردد، یا به خاطر انفجارهای عظیم اتمی در هسته مرکزی زمین چنین حرکت عظیم و وحشتناکی رخ دهد.

به هر حال همه این‌ها دلیل بر آن است که رستاخیز جنبه انقلابی عظیمی هم در جهان ماده بی جان، . هم در تجدید حیات انسان‌ها دارد که تمام آن‌ها آغازگر جهانی نو در سطح والاتری است.

این تعبیر قرآن ضمناً این واقعیت را به ما انسان‌ها گوشزد می‌کند که باغ و چشمه آب که سهل است. کوه‌های عظیم متلاشی می‌شوند، و به این ترتیب نقش فنا بر جبین همه موجودات این جهان حتّی عظیم ترینشان ثبت شده است.

 

4-وضع آسمان و ستارگان در قیامت:

آنچه برای خورشید و ماه و دیگر ستارگان در فرآیند بیان شده این است که:
اوّلاً: هر یک از آن‌ها در مدار مخصوص خود درحرکت هستند:
می‌فرماید:
(وَ هُوَ الَّذِی خَلَقَ اللَّیلَ وَ النَّهَارَ وَ الشَّمسَ وَ القَمَرَ کُلٌّ فِی فَلَکٍ یَسبَحُونَ)
«هر یک در مداری در حرکتند».
ثانیاً: نظام دقیق آن‌ها که کرات آسمانی به هم نخورند و هیچ گونه اصطکاکی با هم نداشته باشند، 3 موقّتی است، نه دائمی می‌فرماید:

(کُلٌّ یَجرِی لِأَجَلٍ مَسَمًّی)
«هر کدام تا زمان معیّنی حرکت دارند».
ولی در آستانه قیامت، آن‌ها از مدار خود خارج شده و همچون کشیدن زنجیر از دانه‌های گردنبند، همه متفرّق می‌شوند:

(وَ إِذَا الکَوَاکِبُ انَتَثَرت)
«و آن زمان که ستارگان پراکنده شوند و فرو ریزند».
از این رو جنب و جوش‌هایی که در سایه آن نورها و حرارت‌ها بوده از بین می‌رود، چنان که قرآن می‌فرماید:

(إِذَا الشَّمسُ کُوِرَت * وَ إِذَا النُّجُومُ انکَدَرَت) 3
«در آن هنگام که خورشید در هم پیچیده شود، و در آن هنگام که ستارگان بی فروغ شوند».
خورشید به تاریکی می‌گراید و آن دامن نورانی و گسترده‌اش همچون طومار و پارچه‌ای در هم پیچیده می‌شود.
ماه هم که در نور و حرکت تابع خورشید است، همین که بساط آسمان و خورشید به هم می‌خورد، او نیز نور خودش را از دست می‌دهد

(وَ خَسَفَ القَمَرُ) و ماه بی نور گردد.
از طرف دیگر، در آستانه قیامت نظم دقیق آن‌ها به هم خورده و خورشید و ماه هر یک از مدار اصلی خود خارج شده و در یک جا جمع می‌شوند:

(وَ جُمِعَ الشَّمسُ وَ القَمَرُ) 1
«و خورشید و ماه یک جا جمع شوند».

آری، هر چه در دنیا نظم و حساب بوده در آنجا نثر و از هم پاشیدگی است و هر چه در دنیا نور و زینت داشته‌اند

(وَ زَیَّنَّا السَّمَاء الدُّنیَا بِمَصَابِیحَ)،  در آنجا به تاریکی می‌گرایند.

(فإذا النجوم طمست).
و با تزلزل آسمان‌ها  و شکافتن آن‌ها  و به صورت فلز مذاب درآمدن،  فضای جهان پر از دود و ابر می‌شود.
از جمله سؤالاتی که در مورد شکافتن آسمان‌ها مطرح است، مربوط به آیه25 از سوره فرقان می‌باشد که خداوند متعال می‌فرماید:
(وَ یَومَ تَشَقَّقُ السَْمَاء بِالغَمَامِ وَ نُزِّلَ المَلَائِکَهُ تَنزِیلا)
«و (به خاطر آور) روزی را که آسمان با ابرها شکافته می‌شود، و فرشتگان نازل می‌گردند».
در این آیه، منظور از شکافته شدن آسمان با ابرها چیست؟ با اینکه می‌دانیم اطراف ما چیزی به نام آسمان که قابل شکافته شدن باشد وجود ندارد.

بعضی از مفسّران مانند «علامه طباطبایی (رحمهالله)» در تفسیر «المیزان» فرموده‌اند: منظور شکافته شدن آسمان، عالم شهود و کنار رفتن حجاب جهل و نادانی و نمایان گشتن عالم غیب است، یعنی انسان در آن روز درک و دیدی پیدا می‌کند که با امروز بسیار متفاوت است، پرده‌ها کنار می‌رود، و فرشتگان را که در حال نزول از عالم بالا هستند می‌بیند.

تفسیر دیگر این است که منظور از سماء، کرات آسمانی است که بر اثر انفجارات پی در پی از هم متلاشی می‌شود، و ابری که حاصل از این انفجارات و متلاشی شدن کوه‌ها است صفحه آسمان‌ها را فرا می‌گیرد، بنابراین کرات آسمانی شکافته می‌شود، در حالی که همراه با ابرهای حاصل از آن است.

تفسیر دیگر که در «تفسیر نمونه» بیان شده، این است که: شدّت دگرگونی‌ها و انفجارات کواکب و سیارات سبب می شود که آسمان از ابری غلیظ پوشیده شود، امّا در لابلای این ابرگاه شکاف‌هایی وجود دارد، بنابراین آسمانی که در حال عادی با چشم دیده می‌شود به وسیله این ابرهای عظیم انفجاری از هم جدا می‌شود.

تفسیر دیگری که بیان شده، مربوط به روایت امام صادق (علیهِ‌السَّلام) می‌باشد که در پاسخ یونس بن ظبیان از این آیه فرمودند: «منظور از غمام [در باطن]، امیرالمؤمنین (علیهِ‌السَّلام) است».4 و ظاهراً معنی آیه چنین می‌شود که: یاد کن روزی را که شکافته شود آسمان به نزول امیرالمؤمنین (علیهِ‌السَّلام) در زمین و آن وقت رجعت و رجوع دولت آل محمد (صَلَی اللهُ عَلیه وَآله وسَلم) است

تفسیرهای دیگری نیز برای این آیه گفته شده است که با اصول علمی و منطقی سازگار نیست و در عین حال تفسیرهای چند گانه فوق منافاتی با هم ندارند، ممکن است از یک سو پرده‌های جهان ماده از مقابل چشم انسان کنار برود و عالم ماوراء طبیعت را مشاهده کند، و از سوی دیگر کرات آسمانی متلاشی شوند و ابرهای انفجاری آشکار گردند، و در لابلای آن‌ها شکاف‌هایی نمایان باشد، آن روز، روز پایان این جهان و آغاز رستاخیز است، روز بسیار دردناکی است برای مجرمان بی ایمان و ستمکاران لجوج.

برگرفته از کتاب قیامت ، یا ، روز حسرت عظیم – علیرضا زکی زاده رنانی

این مطلب چطور بود؟

2 points
Upvote Downvote

نویسنده حسین

ما در مجموعه "نماز شب" وظیفه خودمان می دانیم با ارزش ترین مطالبی که حرف خدا، پیامبر و ائمه معصومین است را به زبان ساده منتشر کنیم تا نوری باشد در این تاریکی آخرالزمان.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

آموزش خواندن نماز شب

آموزش خواندن نماز شب

حوادث روز قیامت از دمیدن سور اسرافیل تا پایان دنیا (قسمت دوم)